Jan Heemskerk kreeg in 2021 de diagnose ziekte van Parkinson. Met zijn maandelijkse column voor ParkinsonNederland wil hij graag een nuttige bijdrage leveren aan de bewustwording van deze ziekte, door – zoals hij dat nou eenmaal doet – zijn leven met parkinson te portretteren. Natuurlijk met zijn kenmerkende mix van empathie en zelfspot.

Ik zal het maar gewoon zeggen: ik, Jan Heemskerk, kan niet meer schrijven. Althans, niet meer zoals vroeger. Waar ik ooit vrolijk hele verhalen uit mijn mouw toverde, alsof er een soort lopende letterband in mijn hoofd draaide, komt er nu niets meer automatisch. Niets soepel. Niets met plezier. En dat is lastig, want als schrijven je grootste talent is en je voornaamste manier om de wereld te begrijpen en te duiden, voelt het alsof iemand je beste gereedschap uit je handen heeft gerukt.

En dus kwam ik tot een vreselijk inzicht: ik had een hobby nodig. Iets waar ik mijn dagen mee kan vullen, nu de woorden zich gedragen alsof ze met vakantie zijn gegaan. Want hobby’s en ik – dat is nooit een gelukkige combinatie geweest.

Natuurlijk heb ik het geprobeerd. Met volle overgave zelfs. Want als je talent kwijt is, moet je iets nieuws ontwikkelen, toch? Nou, ik heb paardgereden, gepottenbakt, in kookclubs gestaan waar mannen trots stoofschotels uitwisselen en nog een stuk of tien andere bezigheden gedaan die volgens vrienden ‘zomaar eens bij mij konden passen’. Ja hoor. Leuk waren ze allemaal wel, best geestig zelfs, maar nooit zó leuk dat ik dacht: dit blijft. Na afloop stond ik telkens weer in dezelfde mentale wachtruimte, nummertje in de hand, wachtend tot er iets of iemand riep: ‘Gefeliciteerd meneer Heemskerk, uw nieuwe passie staat voor u klaar.’

Er bleef stilte.

Tot er een pakketje werd bezorgd. Een kerstcadeautje van ParkinsonNederland nog wel. Een puzzel van duizend stukjes. Duizend! Mijn vrouw kwam de kamer in gerend: ‘Misschien is dit wel je nieuwe hobby!’. Het gezin zat binnen een paar dagen tot over de oren in puzzelstukjes, tot in de sauskommen toe. De kerst ging op aan het zoeken van randjes en hoekjes. Mijn vrouw en zoon gingen er helemaal in op. Het was totale waanzin, ik begreep er niets van.

Ik heb gewoon geen ‘hobbygen’. Buurmannen die knutselen aan dure fietsen, zonen die miniatuurschilderen, vrienden met treintjes op zolder spelen, ik kijk er naar en vraag me af: ben ik nou gek of zij? Ik vrees voor het ergste.

Ik bracht het ter sprake bij mijn psycholoog. Die vond alles leuk en aardig, maar was toch stellig: je hebt toch echt een recreatieve dagbesteding nodig. En aangezien jouw creativiteit tijdelijk buiten dienst is, zul je toch iets moeten bedenken. Misschien is dat niet altijd meteen leuk. Wen er maar aan.

Ik dacht even terug aan de vele bezigheden die ik al had uitgeprobeerd. Misschien zat daar toch wel iets bij waar ik me aan vast kan klampen. Dat shantyzingen, dat was wel een hobby die bij me was aangeslagen.  Het Ruime Sop is een heerlijk koor vol oudere heren en een fanatieke dirigent, die met vijf stemmen liederen over zeemanschap de lucht in slingeren. Blijkt dat ik een mooie bariton in huis heb. En dat mijn vader hier ook al van hield

Maar zelfs dat blijft stroef. Ik moet elke week naar de repetitie. Ik moet oefenen. Ik moet optreden. En dan zegt er iets in mijn hoofd: ‘Ja, morgen wel, Jan. Of volgende week. Het komt er nog wel van.’  Is dat parkinson? Luiheid? Angst voor weer iets dat niet lukt?

Ik weet het niet. Wat ik wél weet, is dat ik nog steeds in die wachtruimte sta van dingen die niet meer vanzelf gaan. Toch heb ik een goed voornemen voor 2026: minder zeuren, meer repeteren en misschien zelfs een keertje optreden. Dan mogen jullie allemaal komen.

En wil je behalve begrip voor de ziekte, helpen parkinson te stoppen? Dan kun je doneren, dat geld komt ten goede aan onderzoek naar de oorzaak en behandeling van deze rotziekte. Ik rammel bij deze met mijn digitale collectebus!  

Wil je op de hoogte blijven van Jan zijn nieuwe columns? Volg ons dan op social media via onderstaande iconen. Je kan ook meer lezen over Jan en zijn ambassadeurschap voor ParkinsonNederland.

ParkinsonNederland wil zo snel mogelijk de ziekte afremmen en genezen en tegelijk de zorg verbeteren voor mensen die nú parkinson hebben. Daarom investeren we in onderzoek en innovaties die het verschil maken voor mensen met parkinson.